Weg van mij...

Het was heerlijk. Ze heeft nooit zo’n lekker ding geprobeerd. Het was alleen maar een  “Leonidas” chocolaatje. Een belgische journalist heeft haar een cadeautje gegeven. In haar 10 jaar heeft ze nooit een cadeautje gekregen. Het was jammer om dat cadeautje te openen, het was heel mooi. Haar vader kon geen chocolade of leuke dingen kopen. Hij krijgt geld van andere mensen, die hem en zijn familie helpen in hun dagelijkse bestaan, een kwestie van liefdadigheid.

Zij heeft geen naam. Maar zoals zij zijn heel veel mensen, die volgens de stoute wet “kanun” binnen blijven. Als ze naar buiten gaan, lopen ze de kans om gedood te worden. Binnen blijven is de enige ontsnapping aan de moordenaar. Zij kan niet met andere kinderen buiten spelen. Ze weet niet wat een mooie jurk betekent,  ze weet ook niet wat mooie schoenen of een warme jas zijn. Al twintig jaar blijven ze binnen. Haar oom heeft iemand vermoord. 

 Het was echt vreselijk om naar de Belgische documentaire te kijken. Toen een Nederlandse vriend  me vroeg, wat ik er van vond? Ik wilde het niet accepteren, maar dat was de waarheid.  We zijn in total met maar 3 miljoen mensen, en een deel van hen moet binnen blijven door deze ongeschreven wet. 

 In 2010 was ik op bezoek bij de Nederlandse televisie. Ik was er blij met andere internationale journalisten. Maar mijn glimlach bleef niet zo lang, toen een Nederlandse journalist tegen me zei “Je komt uit Albanië?” - Ja zei ik vrolijk.  “Ik ben daar een keer geweest, jullie hebben nog steeds, hoe heet dat “Kanun”. Toen was ik meteen niet meer blij. Waarom zei hij dat. Heeft hij geen andere mooi dingen in Albanië gezien? Heeft hij niet onze prachtige kust gezien, heeft hij nooit van gehoord van de schumma party, heeft hij niet de mooi meisjes naar “blloku” gezien?! Daar kon hij de laatste “fashion” goed bekijken. Maar nee, hij wilde alleen de slechte dingen zien. Ik was echt ontevreden waarom kunnen die buitenlandse mensen in Albanië niet van die mooie omgeving genieten. “Ze zijn echt chagrijnig”, - dacht ik. Ik wilde het niet accepteren, maar die man heeft gelijk.

Het komt altijd in mijn hoofd de “catwalk”, van de laatste fashion van Armani, Gucci, Versace naar Brussel  van onze ministers, van deze overheid en van die andere die er was. Die willen niet weten van mensen die binnen moeten blijven, mensen die bang zijn, dat ze misschien de volgende avond niet meer zullen zien. Misschien beleven ze de laatste dag van hun leven. De moordenaar wacht op hen.

Toen ik klein was, las ik “Breuk in april” van Ismail Kadare, onze bekende auteur. Ik was heel benieuwd wat “kanuni i Lekë Dukagjinit” betekent? Zo heb ik gelezen dat het volgens de "kanun" verboden is om kinderen en vrouwen te vermoorden. Ze kunnen wel naar buiten, ze kunnen spelen, ze kunnen dingen van kinderen doen. Maar nu is alles veranderd. Hoe komt het dat die mensen die andere mensen vermoorden namens de Kanun, dat niet weten??! Het is bijna als ISIS, die mensen doodschieten namens de Koran. Maar volgens de Koran en de ook de Bijbel, is het verboden om iemand anders dood te laten schieten. Wij willen naar de EU, maar hoe kunnen we de “Kanun” uitleggen wat kunnen we zeggen?!

In het boek van een andere beroemde auteur Teodor Keko “Shënimet e nje gruaje”, kun je goed lezen: “U bent de koning! Een koning vind je waar mensen slapen! Maar slapen doe je alleen met je ogen dicht. Er is geen koning, geen Frankrijk een geen plezier waar voor mensen die met hun ogen open zijn!.. De vraag dringt zich op: Hebben we onze ogen open? Ja wel, maar wij willen niet goed kijken. Wij zien alleen wat de politici willen. Wij zijn blij met een stuk brood dat de politici aan ons geven iedere vier jaar. En de overheid is ook blij, mensen die met elkaar ruzie hebben en mensen die elkaar doodschieten, zien niet hoeveel de politici van hun leven krijgen. Hoeveel de politici van hun belastingen krijgen, hoe rijk ze zijn. Er komt een sprookje in mijn hoofd (ik weet niet wie heeft het gezegd of geschreven), maar het is nu trend te verwezen naar anderen, als jij zelf alles heb geschreven. Kunnen we dat diefstal noemen? Nee toch! Ik laat niemand dood gaan, Ik steel alleen maar twee woorden ;). Er is cholera in de stad! Weg van mijn dorp! Het is ook in ons dorp! Weg van mijn familie! Het is ook hier! Weg van mijn billen…

Qime derri që në mëngjes

Kot nuk ishte sot e hënë. Të paktën sikur doktori i syve të thoshte: sytë i ke për faqe të zezë! Kjo do të justifikonte mundin për të vajtur deri në spital. Por jo! U mjaftua vetëm me një “duhet t’i lashë sytë me shampo bebesh!” Po pse shkon njeriu për kaq tek specialisti e aq me tepër në një ditë të hëne. Nuk mjaftoi fakti që isha zgjuar që në 4 të mëngjesit, e piva dy kafe të ftohta, pasi nuk mund të ndizja aparatin e kafesë, zhurma që do të bënte do të zgjonte fëmijët që më në fund po flinin në kuzhinë, pas rënies së temperaturës. Herën e parë e anulova vizitën tek mjeku pasi ishte djali i vogël sëmurë, të dytën ishte i madhi, sot ishin të dy sëmurë, por sot duhej të shkoja nuk mbante më ujë pilafi.

Makinën nuk mund ta merrja pasi dy pika që do të më hidhnin në sy do të më turbullonin për pak shikimin, ndaj me metro dhe autobus ishte zgjidhja e vetme. Po fundja i thashe vetes “ti nuk ke lindur me makinë, ndaj nisu!” Ne metro ishte njëra që fliste që në pikë të mëngjesit për një “botterham”, (dy feta buke të lyera me gjalp edhe pak dhjatë e sallam në mes), asgjë tjetër nuk ishte e veçantë. Në stacionin e autobusit ngre kokën të kontrolloj orarin e autobusit që duhej të merrja unë. Shyqyr që kuptoj dy fjalë se do të kisha mbetur aty. Për shkak të një defekti të asaj linje autobusi im vinte pas 35 minutash. Ishte ora 9 e mëngjesit, ndërsa takimi ishte në orën 9:20. Epo kot, edhe ketej vonohet autobusi, po pse sot? Mora rrugën në këmbë, pasi me të pyetur gjen Stambollin e jo më një spital. Qeshja me vete, se nuk qaja dot, e mirë kisha bërë që s’kisha qarë, pasi i vetmi problem me sytë e mi na ishte zgavra e lotëvë. Një autobus që nuk vinte nuk do të ma prishte humorin. Në fillim e nisa me vrap, por pasi bëra 50 metra ndalova, nuk mund të vrapoja më, s’kam qenë kurrë për sporte të tilla. Më në fund arrita, merrja frymë me zor, por arrita! Të tjerë njerëz prisnin para meje, të moshave të ndryshme, një vajzë diku tek 7 vjeç dhe një 95-vjeçare ishin ndër të tjerë pacientë. Më të moshuarit nuk shikonin mirë as të plotësonin formularin që në shumicën e rasteve i përgjigjesh me “jo”, ndaj dhe shoqëroheshin nga të dytë.

- Baba,  e mban mend emrin e ilaçit që përdor? - E pyeti i biri një të moshuar 78- vjeçar. Jo! - tha ai, - di vetëm që janë disa kokrra të vogla.

Të tjerët qeshën: “të gjitha kokrrat të vogla janë, ju ndryshon vetëm ngjyra”, - ja ktheu një grua. Jo, - përgjigjet ai me seriozitet, - kokrrat e mia janë të bardha. Të gjithë qeshëm, ishte një plak i mirë, nuk donte të ulej por bënte ec e jakje nëpër spital. " E ecura të bën mirë", - thoshte dhe kishte të drejtë, ndaj m'u mor fryma mua teksa vrapoja. Ndërsa i erdhi rradha plaku nuk gjendej. Por sa hap e mbyll sytë u shfaq sërish me një buzëqeshje si prej fëmije lozonjar, që sapo i kishte punuar të birit një rreng. Ishte i lumtur!

Unë ika e nuk e di çfarë u bë me pacientët e tjerë, shyqyr që telefonin e kisha harruar në shtëpi, një e mirë tjetër e kësaj dite, pasi ndryshe kjo histori do të ishte më e bukur. Do të ecja duke shkruar rrugës, pasi kur dola nga spitali autobusi vonohej jo më 35, por 39 minuta. Nuk shikoja dhe aq mirë, e ndaj nëse do të kisha edhe telefonin të shkruaja me siguri do të isha përplasur me ndonjë shtyllë.